Η Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων Παιδιού

Sorry, this entry is only available in Greek. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Τα παιδιά απαιτούν ειδική προστασία όσον αφορά τα δεδομένα τους προσωπικού χαρακτήρα, καθώς τα παιδιά μπορεί να έχουν μικρότερη επίγνωση των σχετικών κινδύνων, συνεπειών και εγγυήσεων και των δικαιωμάτων τους σε σχέση με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Αυτή η ειδική προστασία θα πρέπει να ισχύει ιδίως στη χρήση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό την εμπορία ή τη δημιουργία προφίλ προσωπικότητας ή προφίλ χρήστη και τη συλλογή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όσον αφορά παιδιά κατά τη χρήση υπηρεσιών που προσφέρονται άμεσα σε ένα παιδί. Η συγκατάθεση του γονέα ή κηδεμόνα δεν θα πρέπει να είναι απαραίτητη σε συνάρτηση με υπηρεσίες πρόληψης ή παροχής συμβουλών που προσφέρονται άμεσα σε ένα παιδί (σκέψη 38 του ΓΚΠΔ).

Δικαιοπρακτική Ικανότητα Ανηλίκου

Ανίκανοι για δικαιοπραξία είναι όποιοι δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο έτος (άρθρο 128 § 1 ΑΚ). Η δήλωση βούλησης από ανίκανο για δικαιοπραξία είναι άκυρη (άρθρο 130 ΑΚ).

Πρόσωπα με περιορισμένη ικανότητα είναι ικανά να επιχειρήσουν δικαιοπραξία μόνο στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος ή μόνο με τους όρους που τάσσει ο νόμος (άρθρο 133 ΑΚ). Οι ανήλικοι που συμπλήρωσαν το δέκατο έτος έχουν περιορισμένη ικανότητα για δικαιοπραξία (άρθρο 129 § 1 ΑΚ) και, συγκεκριμένα, είναι ικανοί για δικαιοπραξία, από την οποία αποκτούν απλώς και μόνο έννομο όφελος άρθρο 134 ΑΚ).

Ο ανήλικος που έχει συμπληρώσει το δέκατο τέταρτο έτος μπορεί να διαθέτει ελεύθερα κάθε τι που κερδίζει από την προσωπική του εργασία ή που του δόθηκε για να το χρησιμοποιεί ή για να το διαθέτει ελεύθερα (άρθρο 135 ΑΚ).

Ο ανήλικος που συμπλήρωσε το δέκατο πέμπτο έτος μπορεί, με τη γενική συναίνεση των προσώπων που ασκούν την επιμέλειά του, να συνάψει σύμβαση εργασίας ως εργαζόμενος. Αν δεν δίνεται η Συναίνεση, αποφασίζει το δικαστήριο ύστερα από αίτηση του ανηλίκου (άρθρο 136 ΑΚ).

Όποιος έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του (ενήλικος) είναι ικανός για κάθε δικαιοπραξία (άρθρο 127 ΑΚ).

Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού. Η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του (άρθρο 1510 ΑΚ). Η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του (άρθρο 1518 ΑΚ). Οι γονείς κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας, έχουν υποχρέωση να δείχνουν την επιμέλεια που δείχνουν και στις δικές τους υποθέσεις. Αν ζημία που προκλήθηκε οφείλεται σε παράβαση υποχρέωσης και των δύο γονέων, οι γονείς ευθύνονται εις ολόκληρον (άρθρο 1531 ΑΚ).

Νομιμότητα της Επεξεργασίας Δεδομένων Παιδιού

Όταν η επεξεργασία δεδομένων παιδιού σε σχέση με την προσφορά υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών απευθείας σε παιδί λαμβάνει χώρα με βάση τη συγκατάθεση, η επεξεργασία είναι σύννομη εάν το παιδί είναι τουλάχιστον 15 χρονών. Εάν το παιδί είναι ηλικίας κάτω των 15 ετών, η επεξεργασία αυτή είναι σύννομη μόνο μόνο μετά την παροχή συγκατάθεσης του νομίμου αντιπροσώπου του (άρθρο 21 του Ν. 4624/2019). Ο υπεύθυνος επεξεργασίας καταβάλλει εύλογες προσπάθειες για να επαληθεύσει στις περιπτώσεις αυτές ότι η συγκατάθεση παρέχεται ή εγκρίνεται από το πρόσωπο που έχει τη γονική μέριμνα του παιδιού, λαμβάνοντας υπόψη τη διαθέσιμη τεχνολογία (άρθρο 8 § 2 του ΓΚΠΔ).

Η επεξεργασία δεδομένων παιδιού στη βάση των έννομων συμφερόντων του υπευθύνου επεξεργασίας ή τρίτου είναι σύννομη μόνο εάν και εφόσον αυτή είναι απαραίτητη για τους σκοπούς των έννομων συμφερόντων που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή τρίτος, εκτός εάν έναντι των συμφερόντων αυτών υπερισχύει το συμφέρον ή τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων που επιβάλλουν την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ιδίως εάν το υποκείμενο των δεδομένων είναι παιδί (άρθρο 6 § 1 στ’ του ΓΚΠΔ).

Θεμελιώδεις Αρχές

Η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 καθορίζει τις εξής αρχές για την επεξεργασία των δεδομένων παιδιού (Opinion 2/2009 for the protection of personal data of children, 11.2.2009, p. 4):

  • Το μείζον συμφέρον του παιδιού : Σύμφωνα με την αρχή αυτή, ένα πρόσωπο που δεν έχει ακόμα αποκτήσει σωματική και ψυχολογική ωριμότητα έχει ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας από άλλα πρόσωπα. Ο σκοπός που πρέπει να επιδιώκεται είναι η βελτίωση των συνθηκών για το παιδί και η ενδυνάμωση του δικαιώματος του στην ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.
  • Προστασία και φροντίδα για την ευημερία των παιδιών : Λόγω του ότι η ανωριμότητα του παιδιού το καθιστά ευάλωτο, πρέπει να παρέχεται κατάλληλη προστασία και μέριμνα στο παιδί και την προστασία αυτή πρέπει να αναλαμβάνει η οικογένεια, η κοινωνία και το κράτος.
  • Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή : Το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται από το άρθρο 16 της Σύμβασης των ΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού.
  • Αντιπροσώπευση : Τα παιδιά έχουν ανάγκη νομικής αντιπροσώπευσης προκειμένου να ασκήσουν τα περισσότερα από τα δικαιώματά τους, ωστόσο η ανάγκη αυτή πρέπει να σταθμίζεται με το μείζον συμφέρον του παιδιού. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ζητείται η γνώμη του παιδιού, από ορισμένη ηλικία, σε σχέση με την επεξεργασία των προσωπικών του δεδομένων, αλλά και ότι αν η επεξεργασία δεδομένων άρχισε με τη συγκατάθεση του νόμιμου αντιπροσώπου του, το παιδί μπορεί με την ενηλικίωσή του να την ανακαλέσει.
  • Σύγκρουση του μείζονος συμφέροντος του παιδιού με το δικαίωμα στην προστασία δεδομένων, κατά την οποία υπερτερεί το πρώτο, όπως π.χ. στην περίπτωση όπου προσωπικά δεδομένα πρέπει να κοινοποιούν σε δημόσια αρχή για τη διερεύνηση κακοποίησης παιδιού.
  • Προσαρμογή στο βαθμό ωριμότητας του παιδιού : Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η άσκηση των δικαιωμάτων του, εν προκειμένω στην προστασία δεδομένων, πρέπει να είναι σχετική με το επίπεδο ωριμότητας του παιδιού.
  • Δικαίωμα συμμετοχής : Κατά την ανάπτυξη τους τα παιδιά πρέπει να συμμετέχουν πιο τακτικά στην άσκηση των δικαιωμάτων τους, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει καταρχήν να έχουν το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης της γνώμη του και όταν αποκτούν επαρκή ικανότητα, να λαμβάνουν κοινή με τους γονείς τους απόφαση ή αυτόνομη απόφαση.

Τα Δικαιώματα του Παιδιού ως Υποκειμένου των Δεδομένων

Δεδομένου ότι τα παιδιά χρήζουν ειδικής προστασίας, κάθε ενημέρωση και ανακοίνωση, εάν η επεξεργασία απευθύνεται σε παιδί, θα πρέπει να διατυπώνεται σε σαφή και απλή γλώσσα την οποία το παιδί να μπορεί να κατανοεί εύκολα (σκέψη 58 του ΓΚΠΔ). Στα πλαίσια αυτά, ο υπεύθυνος επεξεργασίας υποχρεούται να παρέχει την ενημέρωση των άρθρων 13 και 14 και κάθε ανακοίνωση στο πλαίσιο των άρθρων 15 έως 22 και του άρθρου 34 σχετικά με την επεξεργασία σε συνοπτική, διαφανή, κατανοητή και εύκολα προσβάσιμη μορφή, χρησιμοποιώντας σαφή και απλή διατύπωση, ιδίως όταν πρόκειται για πληροφορία απευθυνόμενη ειδικά σε παιδιά (άρθρο 12 του ΓΚΠΔ).

Επιπλέον, το δικαίωμα διαγραφής έχει ιδίως σημασία όταν το υποκείμενο των δεδομένων παρέσχε τη συγκατάθεσή του ως παιδί, όταν δεν είχε πλήρη επίγνωση των κινδύνων που ενέχει η επεξεργασία, και θέλει αργότερα να αφαιρέσει τα συγκεκριμένα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, κυρίως από το Διαδίκτυο. Το υποκείμενο των δεδομένων θα πρέπει να μπορεί να ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα παρά το γεγονός ότι δεν είναι πλέον παιδί (σκέψη 65 του ΓΚΠΔ).

Αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης προφίλ, στον βαθμό που παράγει νομικά αποτελέσματα έναντι προσώπου ή το επηρεάζει σημαντικά κατά ανάλογο τρόπο, θα πρέπει να μην αφορά παιδί (σκέψη 71 του ΓΚΠΔ).

Εκτιμήσεις Αντικτύπου

Οι κίνδυνοι για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες φυσικών προσώπων, ποικίλης πιθανότητας και σοβαρότητας, είναι δυνατόν να προκύπτουν όταν υποβάλλονται σε επεξεργασία δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ευάλωτων φυσικών προσώπων, ιδίως παιδιών (σκέψη 75 του ΓΚΠΔ).